مطالعه اثر تنوع ژنتیکی در پاسخ مورفو- فیزیولوژیکی و آنتی‌اکسیدانی گونه‌های مختلف آژیلوپس به تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، هیات علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین

چکیده

DOR: 98.1000/1735-0891.1397.2.254.52.26.1605.1610

این آزمایش به­منظور بررسی اثر تنش خشکی بر محتوای رنگیزه­های فتوسنتزی، وزن ریشه و اندام­هوایی، محتوای پروتئین کل و فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدان آنزیمی و غیرآنزیمی در شش گونه مختلف از جنس Aegilops به­همراه دو رقم گندم نان مقاوم و حساس به تنش خشکی به‎عنوان شاهد، در قالب فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای تنش خشکی در سه سطح عدم تنش (FC=100%)، تنش متوسط (FC=50%) و تنش شدید (FC=25%) اعمال شد. گونه­های
Ae. caudata،  Ae. triuncialis وAe. cylindricaاز نظر صفات وزن تر و خشک ریشه در شرایط تنش نسبت به رقم شاهد مقاوم سیروان در رتبه بالاتری قرار گرفتند. بیشترین مقدار کلروفیل کل در شرایط تنش متوسط در Ae. cylindrica و Ae. umbellulata و در تنش شدید در گونه Ae. caudata مشاهده شد. در تمام گونه­های مورد مطالعه به‌جز گونه Ae. umbellulata در اثر تنش خشکی میزان کاروتنوئید روند کاهشی نشان داد و گونه Ae. cylindrica نسبت به سایر گونه­ها از بیشترین مقدار برخوردار بود. بالاترین مقدار آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در خشکی شدید در گونه Ae. crassa و رقم مقاوم  Sirvanو کمترین مقدار آن در گونه Ae. neglecta مشاهده گردید. بیشترین آنزیم آسکوربات پراکسیداز در خشکی شدید در گونه­های Ae. triuncialis و Ae. caudata و کمترین مقدار آن در گونه Ae. neglecta مشاهده شد. بالاترین مقدار آنزیم گایاکول پراکسیداز در گونه­های Ae. triuncialis، Ae. caudata و رقم مقاوم Sirvan در تنش خشکی مشاهده شد و گونه­های Ae. triuncialis، Ae. caudata و Ae. crassa بیشترین و گونه
Ae. umbellulata و رقم حساس Darya کمترین مقدار آنزیم کاتالاز را در خشکی شدید داشتند. در جمع‎بندی کلی، نظر به اینکه سه گونه Ae. caudata،  Ae. Triuncialis و Ae. Cylindrica از نظر اغلب صفات مرتبط با تحمل خشکی ازجمله حجم ریشه، کارتنوئید و آنزیم­های CAT، GPX و APX بالاترین مقدار را داشتند و هر سه گونه در ژنوم CC مشترک بودند، ازاین‌رو به‎نظر می­رسد ژنوم CC بتواند ظرفیت بالایی در برنامه­های اصلاحی آینده گندم برای افزایش مقاومت به خشکی داشته باشد.    
 

کلیدواژه‌ها


- AL-Aghabary, K., Zhujun, Z. and Qinhua, S., 2004. Influence of silicon supply on chlorophyll content, chlorophyll fluorescence, and antioxidative enzyme activities in tomato plants under salt stress. Plant Nutrition, 27: 2101-2115.
- Arora, A., Sairam, R.K. and Srivastava, G.C., 2002. Oxidative stress and antioxidant system in plants. Plant Physiology, 82: 1227-1237.
- Asada K., 2000. The water-water cycle as alternative photon and electron sinks. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, 355: 1419-1431.
- Bai, L. and Sui, F., 2006. Effect of soil drought stress on leaf of maize. Pedosphere, 16:326-332.
- Behra, R.K., Mishra, P.C. and Choudhury, N.K., 2002. High irradiance and water stress induce alterations in pigment composition and chloroplast activities of primary wheat leaves. Plant Physiology, 159: 967-973.
- Bradford, M.M., 1976. A rapid and sensitive method for the quantitative titration of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 72:248-254.
- Brisson, L., Zelitch, I. and Havir, E., 1998. Manipulation of catalase levels produces altered photosynthesis in transgenic tobacco plants. Plant Physiology, 116:259-269.
- Chen, G.X. and Asada, K., 1989. Ascorbate peroxidase in tea leaves: occurrence of two isozymes and the differences in their enzymatic and molecular properties. Plant Cell Physiology, 30: 987-998.
- Damania, A.B., Hakim, S. and Moualla, M.Y., 1992. Evaluation of variation in Triticum dicoccum for wheat improvement in stress environments. Hereditas, 116:163-166.
- Dhindsa, R.S., Plump-Dhindsa, P. and Thorpe, T.A., 1981. Leaf senescence: correlated with increased levels of membrane permeability and lipid peroxidation, and decreased levels of superoxide dismutase and catalase. Journal of Experimental Botany, 32: 93-101.
- Farooq, M., Basra, S.M.A, Wahid, A. Cheema, Z.A. Cheema, M.A. and Khaliq, A., 2008. Physiological role of exogenously applied glycine betaine in improving drought tolerance of fine grain aromatic rice (Oryza sativa L.). Journal of Agronomy and Crop Science, 194: 325–333.
- Gautam, P.P., Fritz, A.K., Kirkham, M.B.K. and Gill, B., 2011. Response of Aegilops species to drought stress during reproductive stages of development. Fundamental for Life: Soil, Crop and Environmental Sciences. International Annual Meetings, 16-19.
- Hassanpour, H. and Niknam, V., 2014. Effect of drought stress on growth and activity of antioxidant enzymes in Mentha pulegium L. in flowering. Process and Plant Function, 3(8):25-34.
- Hidalgo, A., Brandolini, A., Pompei, C. and Piscozzi, R., 2006. Carotenoids and tocols of einkorn wheat (Triticum monococcum ssp. monococcum L.). Journal of Cereal Science, 44: 182-193.
- Jaleel, C.A., Gopi, R., Sankar, B., Gomathinayagam, M. and Panneerselvam, R., 2008. Differential responses in water use efficiency in two varieties of Catharanthus roseus under drought stress. Comptes Rendus Biologies, 331: 42-47.
- Kang, H.M. and Saltveit, M.E. 2002. Antioxidant enzymes and DPPH radical scavenging activity in chilled and heat shocked rice (Oryza sativa L.) seedling radicles. J. Agric. Food Chem., 50: 513–518.
- Kauseri, R.H., Athar, U.R. and Ashraf, M., 2006. Chlorophyll fluorescence: A Potential indicator for rapid assessment of water stress tolerance in Canola. Pakistan Journal of Botany, 38:1501-1509.
- Liang, Y., Chen, Q., Zhang, W. and Ding, R., 2003. Exogenous silicon increases antioxidant enzyme activity and reduces lipid peroxidation in root of salt-stressed barley (Hordeum vulgare L.). Plant Physiology, 160: 1157-67.
- Maehly, A.C. and Chance, B., 1959. The assay of catalase and peroxidase. In: Glick D (ed) Methods of Biochemical Analysis, Vol. 1 Inter Science Publishers, New York, NY, pp 357-425.
- Noctor, G. and Foyer, C.H., 1998. Ascorbate and glutathione: keeping active oxygen under control. Plant Molecular Biology, 49: 249-279.
- Nogues, S. and Baker, N.R., 2000. Effect of drought on photosynthesis in Mediterranean plant grown under enhanced uv- B radiation. Journal of Experimental Botany, 51:1309-1317.
- Nunes-Nesi, A., Sulpice, R., Gibon, Y. and Fernie, A., 2008. The enigmatic contribution of mitochondrial function in photosynthesis. Journal of Experimental Botany. 59:1675-1684.
- Ober, E.S, Le-Bloa, M., Clark, C.J.A., Royal, A. and Jaggard, K.W., 2005. Evaluation of physiological traits as indirect selection criteria for drought tolerance in suger beet. Field Crops Research, 91: 231-249.
- Pour-Aboughadareh, A., Ahmadi, J., Mehrabi, A., Etminan, A., Moghaddam, M. and Siddique, K.H.M., 2017. Physiological responses to drought stress in wild relatives of wheat: implications for wheat improvement. Acta Physiologiae Plantarum, 39:106.
- Ranjan, R., Bohra, S.P. and Jeet, A.M., 2001. Book of plant senescence. Jodhpur, Agrobios, New York. Pp. 18-42.
- Schneider, A. and Molnar-Lang, M., 2008. Utilization of Aegilops species to widen the genetic diversity of cultivated wheat. Euphytica, 163:1-19.
- Sharma, P. and Dubey, R.S., 2005. Drought induces oxidative stress and enhances the activities of antioxidant enzymes in growing rice seedlings. Plant Growth Regulation, 46: 209-221.
- Sies, H. and Stahl, W., 1995. Vitamins E and C, β-carotene and other as antioxidants. American Journal of Clinical Nutrition, 62:1315-1321.
- Singh, J. and Patel, A.L., 1996. Dry matter distribution different parts of wheat under water stress at various growth stage. Field Crop Abstracts, 49(1): 11-16.
- Souza, C.C., Oliveira, F.A., Silva, I.F. and AmorimNeto, M.S., 2000. Evaluation of methods of available water determination and irrigation management in terra roxa under cotton crop. Revista Brasileira de Engenharia Agricolae Ambiental, 4:338-342.
- Taghipour, Z., Asghi-zakaria, R., Zare, N. and Sheikhzadeh, P., 2014. Evaluation of some physiological traits in populations of Aegilops triuncialis under drought stress. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 22 (1): 55-66. (In Persian)
- Tavakoli, A., Ahmadi, A. and Alizadeh, H., 2009. Evaluation of some physiological aspects of yield of susceptible and tolerant wheat drought stress under drought stress conditions after pollination. Journal of Iranian Crop Science. 4(1):197-211. (In Persian)
- Talee Ahmad, S. and Haddad, R., 2010. Effect of silicon on the activity of antioxidant enzymes and content of osmotic regulators in two wheat genotypes under drought stress conditions. Seed and Plant Production Journal, 26 (2): 207-225. (In Persian)
- Upadhyaya, A., Sankhla, D., Davis, T.D., Sankhla, N. and Smith, B.N., 1985. Effect of paclobutrazol on the activities of some enzymes of activated oxygen metabolism and lipid peroxidation in senescing soybean leaves. Journal of Plant Physiology, 121: 453-461.
- Wu, Y. and Cosgrove, D.J., 2000. Adaptation of roots to low water potentials by changes in cell wall extensibility and cell wall proteins. Journal of Experimental Botany, 51: 1543-1553.
- Yang, Y., Liu, Q., Han, C., Qiao, Y.Z., Yao, X.Q. and Yin, H.J., 2007. Influence of water stress and low irradiance on morphological and physiological characteristics of Picea asperata seedlings. Photosyntetica, 45 (4): 613-619.