ارزیابی تنوع مورفولوژیکی برگ و میوه جمعیت‌های طبیعی گلابی وحشی (Pyrus glabra Boiss.) در جنگل‌های زاگرس جنوبی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگل‌داری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج

2 استادیار گروه جنگلداری/دانشگاه یاسوج

3 دانشیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج

چکیده

به‎منظور بررسی تنوع مورفولوژیکی برگ و میوه جمعیت‌های مختلف گلابی وحشی (Pyrus glabra)، نمونه‌های برگ و میوه تعداد 48 پایه از چهار جمعیت از این گونه در ارتفاع 2150 متر از سطح دریا (تنگ‌سرخ)، 2250 متر (وزگ)،2450 متر (گرگو) و 2550 متر (ماه‌پرویز) واقع در حوزه شهرستان بویراحمد نمونه‌برداری شد. سپس 16 صفت کمی و کیفی مربوط به خصوصیات مورفولوژیک برگ و میوه اندازه‌گیری شد. از بین پارامترهای مورد مطالعه، صفات طول پهنک، طول دمبرگ، عرض پهنک در 1/0 و 9/0 طول برگ، حداکثر عرض پهنک، طول نسبی دمبرگ، شکل برگ، سطح برگ و قطر بزرگ و کوچک میوه در بین جمعیت‌های مختلف تفاوت معنی‌داری را با یکدیگر نشان دادند. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که صفاتی مانند حداکثر عرض پهنک، طول پهنک برگ، وزن خشک برگ، زاویه نوک برگ و سطح ویژه برگ بیشترین نقش را در گروه‌بندی ایفا کردند. همچنین صفات زاویه نوک برگ، وزن خشک برگ و سطح برگ دارای بیشترین ضریب تغییرات بودند. نتایج تجزیه‌وتحلیل تشخیصی نشان داد که صفات شکل برگ و قطر بزرگ میوه صفات تأثیرگذار در جداسازی جمعیت‌ها بودند. به‎طور کلی از صفات شکل قاعده برگ و قطر بزرگ میوه که در برابر تغییرات محیطی تغییرپذیری کمتری دارند می‌توان به‎عنوان صفات مناسبی برای شناسایی و تفکیک ژنوتیپ‌های گونه گلابی وحشی استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      Aas, G., Maier, J., Baltisberger, M. and Matzger, S., 1994. Morphology, isozyme variation, cytology, and reproduction of hybrids between Sorbus aria (L.) Crantz and S. torminalis (L.) Crantz. Botanica Helvetica, 104: 195-214.
-      Aldasoro, J.J., Aedo, C., Navarro, C. and Garmendia, F.M., 1998. The genus Sorbus (Maloidaeae, Rosaceae) in Europe and in North Africa: Morphological analysis and systematic. Systemtic Botany, 23: 189-212.
-      Ali Mohammadi, A., Asadi, F., Adeli, E., Tabaei-Aghdaei, S.R. and Mataji, A., 2009. Using morphological traits for identification of Populus nigra stands in Kermanshah and Zanjan provinces of Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 17(3): 369-381.
-      Aliyoun Nazari, S., Zamani, Z. and Fatahi, M.R., 2012. Evaluation of morphologic diversity in Marmareh (Prunus incana Pall.) population in Iran. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 20 (2): 213-225.
-      Bakhshi, B., 2009. SPSS Usage on agricultural statistical analysis with an overview of the Excel and GDA software,s , Nashre Sepehr Publications, Tehran.
-      Barnes, B.V., 1975. Phenotypic variation of trembling aspen in western North America.Journal of Forest Sciences, 21: 319-328.
-      Bohn, S. and Magnasco, M.O., 2007. Structure, scaling, and phase transition in the optimal transport network.Physical Review Letters, 98(8): 75-89.
-      Bruschi, P., Vendramin, G.G., Bussotti, F. and Grossoni, P., 2000. Morphological and molecular differentiation between Quercus petreae (Matt.) Liebl. and Quercus pubescens Willd. (Fagaceae) in northern and central Italy. Annals of Botany, 85: 325-333.
-      Dickinson, T.A. and Phipps, J.B., 1984. Studies in Crataegus (Rosaceae:Maloideae) IX. Short-Shoot Leaf heteroblasty in Crataegus crus-galli Sensu Loto. Canadian Journal of Botany, 62: 1175-1780.
-      Esmaeelpour, M., Taheri Abkenar, K., Alami, A. and Bonyad, A., 2015. Pattern of variation within populations and among populations of species such as Betula sp. in Iran based on leaf morphometry. Taxonomy and Biosystematics, 18 (6): 33-44.
-      Espahbodi, K., Mirzaie-Nodoushan, H., Tabari, M., Akbarinia M. and Dehghan Shooraki, Y., 2007. Investigation of genetic variation of wild service (Sorbus torminalis (L) Crantz), using morphological analysis of fruits and leaves. Pajouhesh & Sazandegi, 72: 44-57.
-      Field, T.S., Sage, T.L., Czerniak, C. and Iles, W.J., 2005. Hydathodal leaf teeth of Chloranthus japonicus (Chloranthaceae) prevent guttation induced flooding of the mesophyll. Journal of Plant, Cell and Environment, 28(9): 1179-1190.
-      Funk, L., Jones, G. and Lerdau, T., 2007. Leaf and shoot level plasticity in response to different nutrient and water availabilities. Journal of Tree Physiology, 27(12): 1731-1379.
-      Harris, P.J.C., Pasiecznik, N.M., Smith, S.J., Billington, J.M. and Ramirez, L., 2003. Differentiation of Prosopis juliflora and P. pallida using foliar characters and ploidy. Journal of Forest Ecology and Management, 180: 153-164.
-      Heredia, U.L., Grado, S., Cristabol, M.D., Martin-Zurimendi, P., Pando, V. and Martin, M.T., 2004. A comparison of isozyme and morphological markers to assess the within population variation in small populations of European Aspen (Populus tremula L.) in Spain. Silvae Genetica, 53 (5-6): 227-233.
-      Jazirehi., M.H., Ebrahimi-Rostaqi, M., 2003. Silviculture Zagros. University Tehran, Tehran, 560pp.
-      Jones, D.A. and Wilkins, D.A., 1971. Variation and adaptation in plant species. London, UK, Heine-mann Educational Books Ltd. 184 p.
-      Khatamsaz., M., 1994. Flore Del, Iran (Rosacea). Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, 352pp.
-      Koike, T., Kiato, M., Quoreshi, A.M. and Matsuura, Y., 2003. Growth characteristics of root-shoot relations of three birch seedlings raised under different water regimes. Journal of Plant Soil, 255:303–310.
-      Kremer, A., Dupouey, J.L., Deans, D., Cottrell, J., Csaikl, U., Finkeldy, R., Espinel, S., Jensen, J., Kleinschmit J., van Dam, B., Tutkova, M., Munro, R.C., Steinhoff, S. and Badeau, V., 2002. Leaf morphological differentiation between Quercus robur and Quercus petraea in stable across western European mixed Oak stands. Journal of Annals of Forest Science, 59: 777-787.
-      Kummerow, J., 1981. Structure of roots and root systems. Ecosystems of the world. 269 pp.
-      Miles, L.M., Jeanne, A.M. and Robert, D.W., 1995. Provenance and progeny variation in growth and frost tolerance of Casuarina Cunninghmiana in California,USA . Journal of Forest Ecology and Management.79:161-171.
-      Mozaffarian, V., 2005. Tree and Shrubs of Iran. Farhang Moaser, Tehran, 1002 pp.
-      Raisi, Sh., Jalali, G.H., Espahbodi, K. and Khoranke, S., 2013. Study on the diversity in leaf and fruit morphological characteristics of Quercus castaneifolia in five natural habitats at Mazandaran forests. Journal of Wood and Forest Science Technology, 19 (4): 93-108.
-      Royer, D.L., McElwain, J.C., Adams, J.A. and Wilf, P., 2008. Sensitivity of leaf size and shape to climate within Acer rubrum and Quercus kelloggii. New Phytologist, 179: 808–817.
-      Schmidt, K.P. and Levin, D.A., 1985. The comparative demography of reciprocally sown populations of Phlox drummondii Hook. I. Survivorships, fecundities, and finite rates of increase. Journal of Plant Evolution, 39:396–404.
-      Walls, R.L., 2011. Angiosperm leaf vein patterns are linked to leaf functions in a global-scale data set. American Journal of Botany, 98(2): 244–253.
-      Wang, Y.F., ferguson, K.D., Zetter, R., Denk, T. and Garfi, G., 2001. Leaf architecture and epidermal characters in Zelkova, Ulmaceae. Botanical Journal of the Linnean Society, 136(3): 255-265.
-      Xu, F., Guo, W., Xu, W., Wei, Y. and Wang, R., 2009. Leaf morphology correlates with water and light availability: What consequences for simple and compound leaves? Progress in Natural Science, 19(12): 1789-1798
-      Yosefzade, H., Akbarian, M.R. and Akbarinia, M., 2008. Variation in leaf morphology of Parrotia persica along an elevation gradient in eastern Mazandaran province (N. Iran). Rostaniha, 9 (2): 178-189.
-      Zarafshar, M., Akbarinia, M., Yosefzade, H. and Sattarian, A., 2009. The survey of diversity in leaf and fruit morphological characters of Celtis australis in various geographical conditions. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 17: 88-99.